Tía tô: Gia vị giải độc cứu người kỳ diệu, ai cũng nên biết

A A A

Rất đỗi bình dị đời thường, nhưng tía tô lại có thể ra tay cứu người khỏi lưỡi hái của tử thần vào những khoảnh khắc rất cam go.

Tía tô có tên khoa học là Perilla frutescens, còn có tên gọi khác là tử tô, tử tô ngạnh… là một trong số 8 loài cây tía tô thuộc họ hoa môi, giống như húng.

Đây là loại cây thảo, cao 0.5 – 1m, lá mọc đối, mép khía răng, mặt dưới tím tía, có khi 2 mặt đều tía, nâu hay màu xanh lục có lông nhám.

Hoa tía tô nhỏ mọc thành chuỗi dài ở đầu cành, màu trắng hay tím, mọc đối, 4 tiểu nhị không thò ra ngoài hoa. Quả tía tô là dạng quả bế, hình cầu. Toàn cây có tinh dầu thơm và có lông.

1. Gặp duyên may, thần y Hoa Đà phát hiện thuốc quý

Chuyện ghi lại rằng, một hôm Hoa Đà đi hái thuốc, ngồi nghỉ bên bờ sông tại một địa phương ở Giang Nam, tình cờ ông nhìn thấy một con rái cá đang ăn ngấu nghiến những con cua. Một lát sau, con rái cá đó ngã xuống, quằn quại trên mặt đất trông hết sức đau đớn vì ngộ độc cua.

Lặng lẽ theo dõi, Hoa Đà thấy con rái cá cố lê lết bò men theo bãi sông, tìm đến chỗ một bụi cây màu tím thì dừng lại và ăn lá của cây ấy. Con rái cá nằm xuống nghỉ một lát, sau đã đứng dậy đi lại, như chưa hề xảy ra chuyện gì.

Thần y Hoa Đà nổi tiếng đang cạo xương chữa bệnh cho Quan Vũ (Ảnh qua ĐKN)

Thấy vậy, Hoa Đà bèn hái một bó cành và lá cây đó mang về tìm hiểu, cho từng ít vào miệng nếm thử, thấy có vị cay… Từ đó Hoa Đà mày mò nghiên cứu, ứng dụng tác dụng giải độc của cây thuốc này. Về sau, hễ có người ăn quá nhiều cua mà bị trúng độc, đau bụng và tìm đến ông để chữa, Hoa Đà đều dùng lá của thứ cây màu tím đó sắc lấy nước cho bệnh nhân uống, đều rất linh nghiệm, chỉ một lúc sau là người bệnh đã cảm thấy dễ chịu. Vì lý do đó, Hoa Đà đặt tên cho thứ cây này là Tử thư. Vì là thứ cây lá màu tím và uống vào cảm thấy thư thái.

Hiện nay vị thuốc này không còn được gọi là Tử thư nữa, mà là biến đổi thành Tử tô. Đó là do Tử thư và Tử tô, phát âm gần giống như nhau. Mà cũng có thể, do nhầm lẫn trong ghi chép của đời sau vậy.

2. Công dụng giải độc kỳ diệu của tía tô

Tía tô còn gọi là tử tô (Ảnh: Internet)

Đông y cho rằng tía tô có vị cay, tính ấm, đi vào các kinh tâm và phế, làm thoát mồ hôi, hạ khí, tiêu đờm. Toàn bộ cây tía tô đều có tác dụng trị bệnh rất hiệu nghiệm.

    Trường hợp không có sẵn các bộ phận thì có thể dùng thay thế cho nhau cũng được.

    Giải độc do ăn cua cá

    Giã nát tía tô vắt lấy nước uống hoặc sắc 10g lá kho lấy nước uống lúc nóng.

    Hoặc dùng bài thuốc tử tô giải độc thang gồm: Lá tía tô 10g, Gừng tươi 8g, sinh Cam thảo nước 600ml, sắc còn 200ml uống nóng chia 3 lần trong ngày.

    Thường khi ăn ốc, cua hoặc gỏi cá, người ta thường ăn kèm rau sống có lá tía tô để phòng tránh ngộ độc.

    Chữa dị ứng do ăn hải sản hay tiếp xúc lạnh

    Lấy 1 nắm lá tía tô giã nát vắt lấy nước cốt uống, bã đắp hoặc chà xát lên nơi bị dị ứng. Lưu ý cần tránh gió và không được dầm nước.

    Cấp cứu người cảm mạo

    Tía tô: vị thuốc chính trong bài thuốc chữa cảm mạo rất hiệu nghiệm (Ảnh: Internet)

    Cảm mạo (cảm hàn) là chứng bệnh có thể gặp bất kỳ mà ngay cả người khỏe mạnh cũng có thể mắc và mắc vào bất kỳ thời điểm nào không thể biết trước mà phòng tránh.

    Người bị chứng cảm hàn thường ngất lịm, miệng và tay chân cứng lại, toàn thân lạnh ngắt. Nếu không được sơ cứu và đưa đi cấp cứu ngay thì người bệnh rất dễ tử vong hoặc để lại những biến chứng lâu dài.

    Trong dân gian có một bài thuốc rất đơn giản nhưng vô cùng hiệu nghiệm để trị chứng cảm này, trong đo lấy tía tô làm chủ vị.

    Bài thuốc như sau: tía tô, cúc tần, lá bưởi, lá tre gai, cây sả, kinh giới, ngải cứu mỗi thứ một nắm (khoảng 150g-200g tươi) cho vào nồi nước đun sôi rồi cho bệnh nhân trùm chăn kín để xông.

    Nếu bệnh nhân quá nặng thì khi đun xong nước xông có thể lấy ra một bát nước, làm nguội nhanh rồi cạy miệng bón cho bệnh nhân uống cho tỉnh để xông thuốc.

    Giải cảm

    PGS. TS. Trần Công Khánh, Trung tâm Nghiên cứu và phát triển cây thuốc dân tộc cổ truyền cho biết, trong Đông y, hương vị của tía tô được đánh giá là sự pha trộn giữa hồi hương, cam thảo, quế và bạc hà sát khuẩn.

    Chính vì vậy, tía tô được y học cổ truyền xếp vào loại giải biểu, thuộc nhóm phát tán phong hàn, chữa bệnh bằng cách cho ra mồ hôi, giải cảm, khỏi sốt.

    Cháo hành – tía tô cũng là món ăn – vị thuốc dân gian dùng để giải cảm cho những người bị cảm nhẹ.

    Giải nọc độc khi bị ong đốt

    Khi bị ong đốt, hãy dùng lá tía tô tươi (Ảnh: qua ĐKN)

    Khi bị ong đốt, hãy kiểm tra xem vết thương có ngòi cắm lại không? Nếu có thì phải rút ra. Sau đó làm làm sạch vết thương, rồi chỉ cần lấy một dúm lá tía tô tươi vò nát đến khi ra nước. Dùng dúm lá ướt đó bôi lên trên vết thương, sau vài phút vết thương sẽ hết buốt.

    Ngoài ra, trong ăn uống hàng ngày, có thể kết hợp tía tô với các món lạnh, đặc biệt là cua ốc, hải sản… một mặt là để phòng tính hàn lạnh của chúng, mặt khác là giải độc cơ thể khỏi những độc tố mà chúng có thể mang theo.

    Minh Thành t/h

    Chuyên mục Sức khỏe, thời báo Đại Kỷ Nguyên nỗ lực mang đến cho bạn đọc những thông tin chính xác và bổ ích nhất. Tuy nhiên khoa học về thân thể người thật rộng lớn và còn nhiều điều y học chưa nhận thức đến được, do đó, các bài viết tại đây chỉ mang tính chất tham khảo. Mọi việc chẩn đoán, điều trị bệnh hay các tình trạng sức khỏe và làm đẹp cần phải có ý kiến các chuyên gia y tế được cấp phép.

    Giau.Co

      Gửi bình luận