Giải thoát chính mình khỏi trò chơi đổ lỗi

A A A

Ảnh: Fotolia

Chúng ta nợ Albert Ellis một lòng biết ơn. Cuốn sách A New Guide for Rational Living (Kim chỉ nam cho một cuộc sống lý trí) của ông đã tiết lộ những điều “phải làm” trong cuộc sống của mỗi người. Ông cho rằng chúng ta có thể làm giảm hiệu quả công việc với những từ như: nên, phải, cần phải. Chẳng hạn như:

  1. Tôi phải đến phòng tập gym và tập luyện.
  2. Chúng ta cần phải nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.
  3. Anh ấy không nên nói với tôi như vậy.
  4. Bạn nên chú tâm hơn vào công việc.
  5. Chúng ta phải cắt giảm nhân sự vì tình hình kinh tế khó khăn.
  6. Chúng ta phải tăng thuế – không còn lựa chọn nào khác.

Hành vi của chúng ta hôm nay, một mặt chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi quá khứ, mặt khác đó là kết quả trực tiếp từ những quyết định của ta ở hiện tại. Điều này đặc biệt rõ ràng khi chúng ta nói với chính ta về bản thân mình.

Hành vi của chúng ta hôm nay, một mặt chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi quá khứ, mặt khác đó là kết quả trực tiếp từ những quyết định hiện tại của ta.

Khi một người nói: “Tôi phải đến phòng tập gym”. Họ ngụ ý rằng họ không có lựa chọn nào khác.

Nếu bạn là thành viên của câu lạc bộ thể dục, liệu bạn có bắt buộc phải tập luyện không? Không! Nếu bạn ở trên cương vị của một nhà cầm quyền, liệu bạn có bắt buộc phải tăng thuế không? Không!

Đa số mọi người đều cho rằng luận điểm này là đúng, nhưng đồng thời cũng đưa ra câu hỏi: “Tại sao phải quan trọng hóa vấn đề? Có gì khác nhau khi tôi dùng từ “nên” và “phải” ? Chẳng có hại gì cả. Hơn nữa, mọi người đều hiểu ý tôi muốn nói là gì”.

Phản ứng này khiến tôi nhớ đến câu chuyện về hai anh chàng cao bồi nọ. Một người cởi giày ra bèn thở dài: “Đôi giày này chật quá”. Vài ngày sau, người bạn kia bèn hỏi: “Nếu đôi giày này chật quá thì sao anh không kiếm đôi khác rộng hơn mà đi?”, anh này trả lời: “Mình có thể nhưng mình thấy rất tuyệt khi cởi chúng ra thế này!”(Rất logic phải không?).

Tôi học được sự quan trọng của việc loại bỏ hai từ “nên” và “phải” khi lên lớp giảng bài về Dale Carnegie. Giảng viên thường có thói quen mà tôi gọi là “lên lớp” về tầm quan trọng của việc đọc thêm tài liệu. Nhưng nhiều sinh viên vẫn không hề đọc những cuốn sách được cung cấp. Sau khi đọc tác phẩm của Albert Ellis, tôi liền thay đổi cách tiếp cận. Tôi nói với sinh viên của mình: “Các bạn không cần đọc tài liệu. Các bạn không cần làm gì hết! Bạn sẽ gặt hái được nhiều điều nếu đọc chúng, nhưng các bạn không nhất thiết phải đọc”.

Áp đặt sức mạnh ý chí tự nó đã là một cuộc chiến thất bại, thay vào đó học cách chịu trách nhiệm sẽ giải phóng chúng ta khỏi gọng kìm của trò chơi đổ lỗi.

Kết quả là các sinh viên đọc nhiều hơn. Những giảng viên khác hỏi tôi: “Thầy làm thế nào để sinh viên chịu đọc sách vậy?”. Họ vô cùng bất ngờ trước câu trả lời của tôi: “Tôi bảo họ không cần đọc”.

Hãy kiểm tra phản ứng của bạn trước những phát biểu sau:

  1. Chuyện gì đến sẽ phải đến.
  2. Mọi thứ nên như nó vốn thế.
  3. Mọi thứ đều ở trạng thái mà nó nên tồn tại.
  4. Người ta nên hành động theo cách mà họ nên làm.

Tôi cá là bạn sẽ thấy khó chịu với ít nhất một câu phát biểu. Nếu bạn làm kinh doanh, bạn không nhất thiết phải cung cấp một dịch vụ khách hàng chất lượng, nhưng sẽ tốt hơn nếu bạn làm thế. Đó là một sự lựa chọn chứ không phải là nghĩa vụ.

Tôi đồng tình với khái niệm “vùng thoải mái” của James W. Newman, nhưng tôi thích gọi nó là vùng “quen thuộc” hơn. Có người kể với tôi rằng mỗi ngày anh ta phải uống một lọ thuốc chống loét dạ dày để kiểm soát căng thẳng. Liệu bạn có thể gọi đây là thoải mái không? Hành vi này trở nên quen thuộc chứ không hề thoải mái với anh ta.

Có thể nói vượt qua vùng quen thuộc là một điều cần thiết, nhưng đa số chúng ta cảm thấy quá trình này thật khó chịu. Khi do dự trước những rủi ro có thể gặp phải, chúng ta có thể tự trách bản thân mình thiếu “sức mạnh ý chí” và nói: “Tôi không làm được, tôi không có đủ ý chí để thay đổi”. Áp đặt sức mạnh ý chí tự nó đã là một cuộc chiến thất bại, thay vào đó hãy học cách chịu trách nhiệm. Nó sẽ giải phóng chúng ta khỏi gọng kìm của trò chơi đổ lỗi.

Chúng ta không cần làm điều đó, nhưng sẽ tốt hơn nếu chúng ta làm.

Nếu bạn thấy bài viết hay, hãy chia sẻ nó với bạn bè

Gửi bình luận